Chrzan – domowe koło ratunkowe na trawienie…

0 Flares Twitter 0 Facebook 0 0 Flares ×

Gardening - Horseradish

Photo credit: Edsel L via Foter.com / CC BY-SA

Chrzan pospolity - to roślina zielna z rodziny Krzyżowych. Surowiec o właściwościach leczniczych stanowi korzeń. Ma on silny, ostry i drażniący smak i zapach. W swoim składzie zawiera znaczne ilości witaminy C, B i A oraz związki wapnia, magnezu i potasu. Ponadto występuje w nim olejek eteryczny, glikozydy, enzymy, cukry i fitoncydy. Posiada właściwości odkażające (antybakteryjne i przeciwgrzybicze) oraz przeciwutleniające.

Chrzan używany jest jednak głównie jako przyprawa do ciężkich potraw. W medycynie tradycyjnej stosowany był jako środek ochronny przed szkorbutem, na kaszel i katar, jako środek moczopędny, poprawiający apetyt, regulujący trawienie (zwiększający wydzielanie soku żołądkowego), podnoszący odporność i przeciwreumatyczny. W tym celu pito sok z ćwikły, wyciąg z korzeni chrzanu oraz stosowano okłady z liści chrzanu na bolące miejsca.

Zastosowanie w lecznictwie: Korzeń chrzanu posiada właściwości żółciopędne i pobudzające łaknienie. Działa także odkażająco i miejscowo rozgrzewająco oraz lekko moczopędnie. Dodawany do ciężkich potraw, mięs czy do kiełbas powoduje lepsze ich trawienie oraz zapobiega wzdęciom.

Dawny przepis na mleczko chrzanowe - 1/2 łyżeczki utartego na świeżo chrzanu zalać 1 szklanką gorącego mleka, pić 1 raz dziennie. Pomaga niektórym na wzdęcia i zaparcia.

Sok chrzanowy na zaburzenia czynności wątroby - 50g świeżo utartego chrzanu zalać 1/4 szklanki wody. Pozostawić na 30 minut. Odcedzić i osłodzić cukrem lub miodem. Pić 3 razy dziennie 1 łyżkę stołową soku. (przepis z książki: ” Zielnik dla każdego”).

Miód z chrzanem - wymieszać 1 łyżkę miodu z 1/2 łyżeczki utartego chrzanu. Stosować przy przeziębieniu.

Okłady z chrzanu – tarty chrzan wymieszać z ostudzoną wodą na konsystencję papki. Następnie umieścić ją w lnianej ściereczce i przykładać na bolące miejsca, np. na stawy, w bólach reumatycznych.

 

Zastosowanie w kuchni: W kuchni wykorzystuje się głównie korzeń chrzanu, ale także i jego liście. Są one naturalnym konserwantem, środkiem smakowym i pleśniobójczym. Dodaje się je do marynat, pomidorów, ogórków oraz przetworów grzybowych.

Korzeń chrzanu można suszyć lub spożywać świeżo utarty z dodatkiem soku z cytryny (nie ciemnieje). Ma on ostry smak. Stanowi dodatek do potraw mięsnych, sosów (sos chrzanowy), do jajek, wędlin. Wchodzi w skład ćwikły. Łączy się go także z jabłkiem lub śmietaną.

Młode liście chrzanu stanowią źródło witaminy C. Można dodawać je do sałatek, wypiekać na nich chleb oraz do przyprawiania potraw z warzywami.

Potrawy z dodatkiem chrzanu:

1. Chrzan z jabłkami:

0.5 kg jabłek obrać, oczyścić z nasion i zetrzeć na tarce na drobno. Podobnie utrzeć obrany chrzan (50g) i wymieszać z 25g cukru i sokiem z 1 cytryny. Wymieszać i włożyć do słoiczka. Podawać z kurczakiem, wędliną, mięsem.

2. Roladki szynkowe:

250g bitej śmietany wymieszać z 3 łyżkami tartego chrzanu. Doprawić solą i odrobiną cukru. Napełnić plastry szynkowe zwinięte w roladkę. Podawać na zimno jako przekąskę.

3. Pasta kanapkowa:

Utrzeć na drobnej tarce 1 marchew, 1 mały seler i chrzan (3 łyżki utartego chrzanu). Dodaj niepełną szklankę majonezu, 1 łyżkę soku cytrynowego oraz przyprawić. Podawać z pieczywem jasnym jako pastę.

Zastosowanie w kosmetyce:  W tradycji ludowej stosowano tarty chrzan zmieszany ze śmietaną jako środek rozjaśniający plamy na skórze i piegi.

Tonik chrzanowy: utrzeć 2 korzenie chrzanu na małych oczkach, wycisnąć sok i wymieszać go z 2/3 szklanki wody przegotowanej i ostudzonej. Przemywać twarz wacikiem nasączonym tonikiem przy problemach skórnych i trądzikowych.

Należy jednak uważać  z przesadnym stosowaniem świeżego chrzanu na skórę, gdyż może wywołać podrażnienie miejscowe i przekrwienie.

Jak mówi polskie przysłowie – dobry chrzan, ale nie sam…

 

Źródła:

Teresa Wielgosz: Wielka księga ziół polskich. Poznań: Publicat S.A., 2008.

Postępy Fitoterapii 1/2004, s. 14-18

Hanna Szymanderska, Z łąki na talerz, 2014

Lanska Dagmar, Polne rośliny w kuchni, 1990

1 Komentarz

Dodaj komentarz

Wymagane pola są oznaczone *.