Wpis z okazji 15.08, czyli o tym, jakie zioła się święciło…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

15.08 to data, w której w tradycji Kościoła obchodzi się Święto Matki Boskiej Zielnej (Święto Wniebowzięcia NMP). W tym dniu w Polsce święci się zioła i bukiety kwiatów.

Wzmianki o tym zwyczaju znaleziono w polskiej literaturze z XIX wieku, choć wiadomo, że do czasu Reformacji był to obrzęd powszechny w całej Europie. W polskich wydaniach wspominano o takich ziołach, jak: lubczyk, ziele św. Wawrzyńca, kosaciec, bluszcz, dysfania (nazywana polską mirrą), wrotycz, mięta, pszenica, maki czy piołun i wielu innych. Stanowiły one symbol  wegetacji, urodzaju, płodności, bogactwa i życia. Podkreślano ich znaczenie lecznicze oraz uznawano je za zwiastuny zmian w przyrodzie. W bukietach występowały także różne kwiaty ogrodowe.

Bukiety, które zostały poświęcone miały kilka swoich zastosowań. Służyły na przykład do okadzania zwierząt i chorych, odpędzania burzy, piorunów lub do wykonywania lekarstw dla domowników i bydła. Kłosy zbóż dodawano do pierwszego zasiewu oraz święcono nimi pola. Takie bukiety miały być formą wdzięczności za plony. W niektórych regionach Polski bukiety kładziono pod głowę umarłego na znak jego łączności z Bogiem. Odczyniano nimi uroki oraz „wspomagano” porody, poprzez włożenie ich do posłania rodzącej. Makówki z bukietów wkładano dziecku do kołyski, aby „zapewnić” mu spokojny sen.

Nasze obecne bukiety różnią się znacznie od tych tworzonych chociażby na początku XX wieku. Można w nich dziś znaleźć takie rośliny jak: wrotycz, krwawnik, bylica, koper, macierzanka, nawłoć, dziurawiec i mięta. Wkłada się także do bukietów gałązki z owocami: jabłoni, kaliny oraz leszczyny. Na końcu zdobi się je zbożami, głównie pszenicą, jęczmieniem, żytem i owsem oraz kwiatami (są to astry, dalie czy aksamitki). Piękny zwyczaj święcenia ziół, kwiatów i owoców przetrwał. Od nas zależy, czy przekażemy go dalszym pokoleniom, by nie zanikł całkowicie.

Opracowano na podstawie:

Łuczaj Ł 2009. Bukiety święcone w dniu Matki Boskiej Zielnej w Beskidzie Niskim i Dołach Jasielsko-Sanockich. – Płaj 36: 56-65

Łuczaj Ł.- etnobiologia.com

Ł Fitkowski – Etnobiologia Polska, 2011

B. Ogrodowska, Polskie tradycje i obyczaje rodzinne, Warszawa 2007, s. 25, 33; Małopolska – czas ludzi, red. K. Bik, Kraków 2009, s. 99 – 101;

H. Szymanderska, Polskie tradycje świąteczne, Warszawa 2003, s. 298 – 303;

J. Smosarski, Oblicza świąt, Warszawa 2005, s. 199 – 205; M. Petro, Wýznam rastlin a ich produktov v litugickom roku v Greckokatolickej cirkvi na Slovensku, [w:] Ogród Pana , red. J. Brusiło, Kraków 2010, s. 48

 

Wakacyjny krem kojący na oparzenia słoneczne…

 OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Krem kojący na oparzenia słoneczne:

Rp.

1% Solutio Acidi borici 5g (1% roztwór kwasu bornego w ilości 5g)

Oleum Lavandulae  gtt. 2,0 (olejek lawendowy w ilości 2 kropli)

Oleum Menthae piperitae gtt. 2,0 (olejek miętowy w ilości 2 kropli)

Vit. E gtt. 2,0 (witamina E w płynie w ilości 2 kropli)

Crem.  Allantoini 20g. (najlepiej krem zawierający alantoinę lub czysta euceryna)

M.f. Cremor.

Wykonanie:

Do podłoża (krem z alantoiną lub/ i dekspantenolem – ja użyłam kremu zawierającego  obydwa składniki) dodać małymi porcjami rozcieńczony trzykrotnie 3% gotowy roztwór kwasu bornego mieszając. Następnie wkroplić witaminę E, wymieszać, dodać olejek miętowy i lawendowy wymieszać. Przełożyć do pudełeczka.

Przechowywać w lodówce. Krem przyjemnie chłodzi, zaś dodatek olejków eterycznych wpływa relaksująco. Alantoina posiada właściwości gojące, dekspantenol kojące. Witamina E natłuszcza przesuszoną skórę. Roztwór kwasu bornego wspomaga leczenie oparzeń i powierzchniowych uszkodzeń naskórka.

Przed użyciem sprawdzić, czy nie jesteśmy uczuleni na składniki kremu. W tym celu niewielką jego ilość nanieść na nadgarstek i odczekać jakiś czas, następnie sprawdzić, czy nie wystąpiło zaczerwienienie lub wysypka w miejscu podania.

Można także nieco zmodyfikować proporcje i użyć tylko 1% roztworu kwasu bornego w proporcji 1:1 z euceryną uzyskując w ten sposób prosty cold cream, czyli tzw. krem/maść chłodzącą na skórę bez dodatku olejków.

Zwierzęcy przysmak, czyli o właściwościach lucerny…

Medicago lupulina

Lucerna nerkowata

Lucerna siewna, Medicago sativa (Al-fal-fa – co znaczy ojciec wszystkich produktów leczniczych)- surowce wykorzystywany do różnych celów to ziele, liście, kiełki i nasiona. Stanowią one źródło witamin i związków mineralnych, takich jak: związki wapnia, żelaza, potasu, magnezu i krzemu oraz witaminy C, D, E oraz z grupy B, beta-karotenu i znacznej ilości witaminy K. Zawierają także aminokwasy, kumaryny, związki flawonoidowe (izoflawony), alkaloidy, liczne kwasy tłuszczowe, chlorofil, pektyny, saponiny (korzeń). Lucerna posiada zastosowanie jako roślina pastewna, w weterynarii oraz w niektórych krajach jako roślina lecznicza o właściwościach detoksykacyjnych (chlorofil, flawonoidy), wzmacniających (witaminy, aminokwasy, związki mineralne), estrogennych (izoflawony), antyoksydacyjnych (w kosmetyce), jako środek wspomagający leczenie infekcji układu moczowego (działanie moczopędne – głównie w medycynie chińskiej) oraz jej korzystny wpływ na poziom hemoglobiny w anemii. Wykryto także, że posiada właściwości hipoglikemiczne, co może mieć w przyszłości znaczenie w leczeniu cukrzycy.

Zastosowanie w lecznictwie:  Odnotowane i badane właściwości lucerny:

- działanie moczopędne (wspomaganie leczenia stanów zapalnych układu moczowego, reumatyzmu oraz kuracje odtruwające)

- przeciwutleniające

- wzmacniające, uzupełniające składniki mineralne

- estrogenne (genisteina – łagodzenie objawów klimakterium) i ochronne przed osteoporozą (fitoestrogeny + wapń + wit. K + wit. D)

- zwiększenie laktacji i łagodzenie zaburzeń miesiączkowania

- poprawa zawartości hemoglobiny we krwi

- odkażające, pomocniczo w parodontozie

- korzystny wpływ na poziom cholesterolu

- pomocniczo przy wrzodach (środek alkalizujący – węglan magnezu) oraz problemach trawiennych, przy braku apetytu (witaminy i związki mineralne)

- aktywność przeciwgrzybicza (saponiny triterpenowe zawarte w korzeniu) – w badaniach

- przeciwcukrzycowe

- przeciw szkorbutowi

- środek tonizujący

W Kolumbii owoce lucerny używane są w celu łagodzenia kaszlu.

Ostrzeżenia podczas stosowania: może powodować kumulację witamin, wpływa na krzepliwość (osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe nie powinny jej stosować), nie zalecana w ciąży i niektórych schorzeniach.

Formy podania: suplementy, sok w proszku i w formie płynnej, kiełki:) i herbatki (nasiona), mieszanki ziołowe (np. na cholesterol).

Obecnie trwają także badania nad jej właściwościami przeciwwirusowymi (wirus opryszczki)  oraz przeciwnowotworowymi.

Zastosowanie w kuchni: 

Liście można spożywać na surowo lub poddane obróbce termicznej. Kiełkujące nasiona dodaje się do sałatek lub zdobi się nimi kanapki.

Według podań zgrubiałe korzenie lucerny spożywano na Podlasiu jako pokarm.

Roślina miododajna.

Zastosowanie w kosmetyce: Lucerna to także roślina, która odnalazła swoje miejsce w kosmetyce. Stosowana zewnętrznie wspomaga regenerację skóry, błon śluzowych, wspomaga leczenie parodontozy. Zawiera znaczną ilość kwasów tłuszczowych i witamin dzięki którym odżywia skórę, antyoksydantów, przez co opóźnia efekty starzenia. Jej ekstrakt np. z korzeni stanowi składnik kremów przeciwzmarszczkowych do stosowania na dzień i na noc oraz kremów ochronnych i zapobiegających przebarwieniom.

Zwierzęta zwykle wiedzą, co jest wartościowe dla nich, a co nie… Lubią lucernę, może i my powinniśmy zacząć…?

Źródła:

Łuczaj Ł. – Etnobiologia Polska, 2011 – etnobiologia.com
K Jędrzejko, M Kozłowski… – Annales Academiae …, 2009 – yadda.icm.edu.pl
Postępy Fitoterapii 3/2015, s. 144-152
Postępy Fitoterapii 2/2010, s. 76-84

Głowniak K., Widelski J., Skalicka-Woźniak K. 2007. Lucerna – niedoceniony surowiec leczniczy. Panacea, 3, 5 – 7

Zgórka G., Głowniak K. 2008: Ocena aktywności biologicznej składników czynnych lucerny (Medicago sativa L.) na podstawie badań in vitro oraz in vivo. W: Grela E.R (red.): Lucerna w żywieniu ludzi i zwierząt. 3rd International Conference „Feed and Food Additives”, Dzierdziówka-Lublin, 29-34, 2008

Panacea Nr 3 (20), lipiec – wrzesień 2007 strony: 10-11

BERTIN E., MATUR B., RAMANI S.V. 2008. Studium porównawcze wpływu podawania koncentratu białkowo-ksantofilowego z liści lucerny oraz żelaza i kwasu foliowego dla polepszenia wyników krwi u dojrzewających dziewcząt cierpiących na anemię. W: Lucerna w żywieniu ludzi i zwierząt. Monografia. Pr. zbior. Red. E.R. Grela. Dzierdziówka–Lublin. Wydaw. SRRiL „Progress”. T. 3 s. 59–63
Global Journal of Pharmacology 8 (3): 437-443, 2014

http://www.ema.europa.eu/docs/en_GB/document_library/Maximum_Residue_Limits_-_Report/2009/11/WC500014895.pdf

Alfalfa. Review of Natural Products. factsandcomparisons4.0 [online]. 2005. Available from Wolters Kluwer Health, Inc. Accessed April 16, 2007

Lucerna w żywieniu zwierząt (konradz.webd.pl/PROGRESS/Ksiazki/ksiazka_%236.pdf)

http://www.herbal-supplement-resource.com/alfalfa-herb.html

Czarna dama polskich ogrodów, czyli o malwie czarnej…

malwa

Malwa czarna - surowiec zielarski stanowi jej kwiat. Jest niezwykle bogaty w śluz oraz antocyjany (malwidynę) barwiące jej kwiaty na ciemny kolor. Zawiera także fitoestrogeny, żywice, sole mineralne, garbniki, flawonoidy oraz kwasy fenolowe . Ze względu na zawartość śluzu kwiat malwy czarnej stosuje się w stanach zapalnych dróg oddechowych z towarzyszącym kaszlem, podrażnieniem gardła, błon śluzowych, przy chrypce oraz jako środek łagodzący na skórę. Medycyna tradycyjna poleca ją także w zaburzeniach hormonalnych podczas miesiączki oraz w celu łagodzenia objawów przekwitania ze względu na obecność fitoestrogenów. Suszone kwiaty służą do barwienia tkanin oraz win, likierów, a także wszelkich przetworów domowych i stanowią dodatek do herbatek ziołowych.

Zastosowanie w lecznictwie: Odwar z kwiatów zebranych w wakacje – 1 łyżkę kwiatów malwy zalać 1 szklanką wody, gotować do wrzenia, odstawić na pół godziny, odcedzić.

Odwar można pić w celu łagodzenia nieżytów gardła i krtani, a także stosować jako płukankę lub płyn do przemywania skóry. Łagodzi podrażnienia, objawy stanu zapalnego (kaszel, chrypka), łagodzi i koi. Można także go pić w stanach zapalnych przewodu pokarmowego podobnie jak prawoślaz lekarski.

Podobne właściwości mają maceraty z liści lub kwiatów malwy czarnej.

Antocyjany i flawonoidy uszczelniają naczynka krwionośne, wspomagają mikrokrążenie oka i jego właściwe odżywienie. Są także korzystne przy żylakach i uczuciu ciężkości nóg.

W innych celach np. łagodzeniu zaburzeń miesiączkowych zaleca się pić 1 szklankę dziennie. Medycyna tradycyjna poleca malwę czarną przy menstruacji, klimakterium, bezpłodności oraz innych zaburzeniach cyklu.

Zastosowanie w kuchni: Kwiaty malwy czarnej to przede wszystkim naturalne barwniki dodawane do żywności. Pogłębiają kolor trunków alkoholowych (likierów, win), przetworów. Najczęściej jednak spotyka się je w mieszankach ziołowych i herbatkach. Ich dodatek nadaje kolor i przyjemniejszy smak herbatkom.

Zastosowanie w kosmetyce: Odwar z kwiatów malwy uszczelnia naczynka włosowate przez co jest korzystny dla osób z cerą naczyniową i bardzo reaktywną. Można go pić w celu lepszego uszczelniania naczynek. Dodawana jest obecnie do kremów, maseczek, toników, mleczek do zmywania oraz innych kosmetyków dedykowanych cerze wrażliwej i skłonnej do zaczerwienień. Wchodzi w skład szamponów łagodzących podrażnienia.

„Rezedy wonią bogate.
Biedronkom podają usta,
A malwy dziwią się – dziwią,
Jak pięknie w barwnych im chustach…”

Malwy różowe są piękne, ale te czarne to prawdziwe damy w polskich ogrodach…

ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2011, 4 (77), 24 – 35

Kużnicka B., Dziak M.: Zioła i ich zastosowanie. PZWL, Warszawa 1987

Kozłowski J.: Rośliny bogate w barwniki oraz ich znaczenie i zastosowanie. Cz.I. Wiad. Ziel., 2002, 5, 9-12

http://espz.pl/materialy/klimakterium.pdf
Post Fitoter 2015; (16)4: 216-222
G Nowak, J Nawrot – Herba Polonica, 2009 – herbapolonica.pl
Postępy Fitoterapii 2/2000, s. 10-16

„Nóżki bolą chodzić…” czyli o kasztanku na zmęczone nóżki…

2009.05.23_16.37.09_IMG_3652

Kasztanowiec zwyczajny - surowiec zielarski stanowi nasienie (kasztan), kora oraz kwiat kasztanowca, w medycynie tradycyjnej używano także niedojrzałych owoców, liści oraz oleju z nasion. Nasienie jest niezwykle bogate w saponiny, w tym escynę oraz flawonoidy. Kora kasztanowca jest źródłem kumaryn i garbników. W kwiatach dominują flawonoidy. Preparaty z kasztanowca to przede wszystkim środki przeciwzapalne, uszczelniające naczynka krwionośne, przeciwobrzękowe, poprawiające krążenie żylne, na hemoroidy, urazy, krwiaki oraz żylaki kończyn dolnych. Mogą być stosowane zarówno zewnętrznie jak i do użytku wewnętrznego.

Zastosowanie w lecznictwie: Przetwory z kasztanowca stosuje się głównie w przewlekłej niewydolności żylnej z takimi objawami jak: opuchnięcia nóg, żylaki, uczucie ciężkości nóg, ból, zmęczenie, swędzenie oraz skurcze łydek i uczucie napięcia. W lecznictwie tradycyjnym to także środek na krwiaki, obrzęki i stłuczenia.

Przy jego stosowaniu należy rozważyć, czy nie występują takie objawy jak: zakrzepowe zapalenie żył, stan zapalny skóry, obrzęk jednej kończyny lub owrzodzenie, silny ból czy niewydolność serca, nerek – taki stan wymaga konsultacji z lekarzem.

W XVIII wieku korę kasztanowca używano zamiast kory chinowca na malarię oraz jako środka wzmacniającego oczy. Olej z nasion służył jako środek przeciwbólowy na podagrę podobnie jak nalewka spirytusowa reumatyzm. Odwar z kwiatów pito na kaszel.

Nalewka kasztanowcowa – pół szklanki suchych liści, kwiatów,  nasion zalać 400 ml wódki; wytrawiać 14 dni; przefiltrować. Nalewkę z nasion zażywać 3 razy dziennie po pół łyżeczki. (Wg dr Różańskiego).

Istnieją także gotowe postaci leku zawierające standaryzowane wyciągi z nasion lub kory kasztanowca, takie jak: tabletki, kapsułki, maści, żele, czopki, mieszanki ziołowe, postaci płynne – intrakty.

Zastosowanie w kosmetyce: Wyciągi z kasztanowca służą do produkcji kremów, szamponów i odżywek do włosów oraz  płynów do kąpieli, jako dodatek do samoopalaczy, peelingów i jako środek promienioochronny (kremy przeciwsłoneczne i pudry przeciw piegom). Kora kasztanowca służyła do farbowania włosów.

” Zachodźże słoneczko, skoro masz zachodzić, bo mnie nóżki bolą za gąskami chodzić…” – mądra piosenka ludowa zwraca uwagę na to, że po pracowitym dniu mają prawo boleć nóżki, ale nie muszą, gdy korzystamy z tego, co nam natura dała w prezencie od siebie…

Źródła:

http://www.ema.europa.eu/docs/en_GB/document_library/Herbal_-_Community_herbal_monograph/2010/01/WC500059105.pdf

http://www.ema.europa.eu/docs/en_GB/document_library/Herbal_-_HMPC_assessment_report/2010/01/WC500059103.pdf

http://www.ema.europa.eu/docs/en_GB/document_library/Herbal_-_Community_herbal_monograph/2012/06/WC500129249.pdf

http://www.herbapolonica.pl/magazines-files/2677208-10.pdf

http://www.jms.ump.edu.pl/uploads/2013/2/156_2_82_2013.pdf

http://www.enet.ru/~mistrz/studies/pi/1/Lektury_1_DEMO.pdf

L Wdowiak – Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2013 – yadda.icm.edu.pl

http://www.rozanski.ch/fitoterapia2.htm

Lody straciatella z nutą bazyliowo – cytrynową…

 OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Składniki:

3 żółtka,
sok z połówki cytryny,
100 g cukru pudru,

garść liści bazylii,
500 ml śmietanki kremówki,

czekolada gorzka.

W kąpieli wodnej ubić żółtka z cukrem, po czym wystudzić.Ubić 500ml śmietanki kremówki i wymieszać je razem. Utrzeć bazylię z sokiem z cytryny (może być limonka) w moździerzu. Przetrzeć je przez sitko i wlać do śmietanki z żółtkami. Zetrzeć czekoladę do miski i rozlać do pucharków i pozostawić w lodówce do zmrożenia.

Zioła w ciąży…

1.    Czy kobiety w ciąży mogą stosować zioła?

Kobiety w ciąży mogą stosować zioła, ale tylko te, które są bezpieczne dla nich i dla dziecka. Ważne jest to: jakie ciała czynne one zawierają, jaki niosą ze sobą efekt terapeutyczny, czy posiadają działania niepożądane oraz czy nie wchodzą w reakcję z przyjmowanymi preparatami. Niektóre z nich mogą nawet wspomóc zwalczanie dolegliwości ciążowych.
2.    Jakie więc zioła można stosować w ciąży?

Jednym z dopuszczonych do użytku w ciąży jest siemię lniane, czyli nasiona lnu.
Zawiera ono śluz, który działa powlekająco i łagodząco na błonę śluzową. Poleca się je pić w formie:
- naparu: 1 łyżka zmielonych nasion na pół szklanki gorącej wody, po zalaniu nasion pić po upływie 1 godziny,
- maceratu: 2 łyżki nasion lnu zalać szklanką przegotowanej i ostudzonej wody, następnie odstawić na noc,
- odwaru: gotować zmielone siemię w wodzie (proporcje jak wyżej)  i jeść 3 łyżki papki 3 razy dziennie.
Siemię lniane zaleca się pić na czczo. Łagodzi wtedy stany zapalne przewodu pokarmowego, wrzody żołądka i dwunastnicy oraz wspomaga leczenie zgagi, która jest jednym z najczęstszych niedogodności w ciąży.
Nasiona lnu można także dodać do musli, ciastek lub pieczywa. Osobiście polecam deser z lnem oraz chałwę z bloga.

Drugie zioło to pokrzywa zwyczajna. Stanowi ona źródło witamin i minerałów: C, B, K, kwas foliowego oraz magnezu, potasu i wapnia. Działa moczopędnie, wskutek czego zapobiega obrzękom nóg i lekko wspomaga obniżenie ciśnienia. Z pokrzywy najczęściej wykonuje się napar: 2 łyżki pokrzywy zalać pół szklanki wrzątku, 10 min parzyć pod przykryciem i odcedzić. Pić 1 raz dziennie. Można także wyciskać sok ze świeżych liści, skropić cytryną i wypić. Napar ten po ostudzeniu można zastosować jako płukankę witaminizującą i wzmacniającą cebulki włosowe, ale wyłącznie do włosów ciemnych, gdyż jasne barwi na zielono.

3.    A co z malinami, które często stosujemy?

Tutaj zdania są podzielone. Z jednej strony maliny stanowią cenne źródło witaminy C oraz działają lekko napotnie, co sprawdza się przy pierwszych objawach przeziębienia. Z drugiej strony napar z liści malin jest w medycynie tradycyjnej od lat powszechnie stosowany w celu złagodzenia porodu. Ma to swoich przeciwników, jak i zwolenników.
4    Teraz bardzo modne stało się używanie zielonego jęczmienia, czy kobiety w ciąży mogą dodawać go do potraw?

Jak najbardziej. Zielony jęczmień to prawdziwy koktajl witaminowy. Dostarcza niezbędnych składników witaminowych, mineralnych oraz odżywczych, w tym żelaza, którego poziom często spada podczas ciąży oraz wapnia.

5- Czego zatem kobiety w ciąży nie powinny stosować?

Na pewno z chwilą, gdy kobieta planuje ciążę powinna zaprzestać stosowania roślinnych środków przeczyszczających, szczególnie zawierających związki antrachinonowe, takich jak: senes, kora kruszyny, rzewień, aloes czy inne. Drażnią one jelito i zwiększają ruchy jelit. Mogą jednak wywołać atonię jelit oraz źle wpłynąć na dalszą ciążę.
Nie zaleca się też używania do wewnątrz ziół zawierających tujon: piołunu czy szałwii. Tujon może spowodować objawy zatrucia. W przypadku szałwii warto odstawić jej picie aż do czasu, kiedy kobieta będzie chciała zakończyć laktację. W tym celu pomoże picie naparów z liści szałwii.
Nie poleca się także używania niektórych przypraw, takich jak bazylia czy lubczyk.
6- Jak zatem dowiedzieć się, co kobieta może zażywać, a czego nie?

Pierwszym źródłem informacji jest lekarz prowadzący ciążę. Od niego kobieta powinna dowiedzieć się o diecie oraz preparatach, które powinna bądź nie powinna zażywać. Może skorzystać także z porady farmaceuty w aptece. Kolejnym źródłem mogą być fachowe opracowania dotyczące ziół i ich zastosowania.
Na pewno należy zachować zdrowy umiar, pamiętając, że niektóre rośliny mogą wpłynąć na późniejsze w skutkach objawy alergii u dziecka.

Jak truskawki to i nalewka z truskawek…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Nalewka truskawkowa: 

Składniki: 1kg truskawek, 2 szklanki cukru, spirytus, wódka, 1 łyżeczka kwasku cytrynowego, 1 szklanka wody.

Umyte truskawki zalać połączonymi ze sobą 2 szklankami spirytusu i 2 szklankami wódki (40%). Pozostawić dobę w nasłonecznionym miejscu, po czym zlać sok i wycisnąć owoce. Wykonać syrop z wody i z cukru na gorąco. Wlać powoli nalewkę do syropu i dodać kwasem cytrynowy. Rozlać do butelek po ostudzeniu. Nalewka powinna odstać około miesiąca w ciemnym miejscu.

Pozostaje czekać i … delektować się ubiegłoroczną…

Owoce o zapachu ananasa… czyli o rokitniku…

sea buckthorn

Rokitnik zwyczajny - surowiec zielarski stanowią owoce. Są one źródłem związków takich jak: witaminy (zawierają dużo witaminy C, witaminę E i z grupy B – B1, B2, B6 i kwas foliowy oraz K1 i D), flawonoidy, fosfolipidy, garbniki, cukry, pektyny, fenolokwasy, kwasy organiczne oraz karotenoidy. Można w nich znaleźć także związki magnezu, potasu, wapnia, żelaza i sodu. W nasionach przeważają nienasycone kwasy tłuszczowe  oraz fitosterole, w tym sitosterol o właściwościach gojących. W lecznictwie wykorzystuje się zarówno sok z rokitnika jak i olej.

Zastosowanie w lecznictwie: Sok- pobudza czynności wydzielnicze żołądka, wspomaga pracę jelit, obniża poziom cholesterolu oraz stanowi źródło witaminy C. Wzmacnia odporność i zmniejsza kruchość naczyń włosowatych. Poleca się go osobom osłabionym oraz pomocniczo w chorobie nadciśnieniowej.

Olej- może być pozyskiwany z miąższu lub z nasion. Olej z nasion zawiera głównie kwasy tłuszczowe, przez co korzystnie wpływa na układ naczyniowy, na skórę i przewód pokarmowy. Posiada działanie przeciwutleniające (polifenole i witaminy) i przeciwzapalne. Stanowi także w farmacji rozpuszczalnik w preparatach z witaminą D, dzięki czemu ułatwia jej wchłanianie. Można go pić osłonowo na żołądek.

Rokitnik to przede wszystkim roślina znana w weterynarii. Od wieków podawano owoce koniom w leczeniu robaczyc, zaś młode pędy na przyrost masy.

W Mongolii wyciągiem olejowym leczono rany i podawano na uspokojenie.

Medycyna tybetańska zalecała stosowanie rokitnika w celu łagodzenia kaszlu, na biegunkę, na lepsze krwawienie  i wiele innych dolegliwości, w tym reumatyzm i gościec.

Roślina jest bardziej znana w krajach takich jak: Rosja, Chiny, Niemcy czy Mongolia.

Zastosowanie w kuchni: Owoce rokitnika służą do wyrobu win, nalewek, przetworów takich jak: marmolady, dżemy, soki czy jogurty (wsad jogurtowy). Stanowią przyprawę do mięsa (suszone owoce) oraz naturalne konserwanty żywności (duża ilość witaminy C).

1. Owoce bez pestek można zakonserwować w cukrze zasypując je w proporcji 1:1.

2. Dźem rokitnikowy- oczyszczone owoce gotować z małą ilością wody, aż zmiękną. Dodawać małymi porcjami cukier i pektynę. Po zgęstnieniu zawekować. Składniki: 1kg owoców, 800g cukru, pektyna.

Zastosowanie w kosmetyce: Olej rokitnikowy wchodzi w skład kosmetyków pielęgnacyjnych i natłuszczających, regenerujących oraz łagodzących podrażnienia (kremy). W Rosji leczy się nim odmrożenia, oparzenia oraz odleżyny, blizny i rozstępy. Zmniejsza  ból i ułatwia gojenie.

Ze względu na bogaty skład witaminowo- mineralny sok z rokitnika pity regularnie uzupełnia ich niedobory i zapobiega wypadaniu włosów.

Pachnie jak ananas, smakuje kwaskowo- lekko cytrusowo… rokitnik…

A Niesteruk,H Lewandowska Ż Golub, R Świsłocka… – Kosmos, 2013 – infona.pl.

BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. – XLV, 2012, 3, str. 897–901.

Thomas S. C. Li and Thomas H. J. Beveridge,  A New Medicinal and Nutritional Botanical, 2007, 22 lutego 2016.

Czikow P., Łaptiew J., Rośliny lecznicze i bogate w witaminy.

Lańska Dagmara, Polne rośliny w kuchni.

Domowe odżywki olejkowe do pielęgnacji włosów…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA 

1. Olejek odżywczy do włosów:

6 kropli olejku rozmarynowego,

2 łyżki oleju wiesiołkowego lub innego oleju bazowego (np. oliwy z oliwek lub jojoba).

Składniki wymieszać w naczynku. Nałożyć na mokre włosy wykonując lekki masaż i pozostawić na włosach na 10 minut, po czym spłukać. Umyć włosy. Stosować 1 raz w tygodniu.

Oleje roślinne działają odżywczo. Olejek rozmarynowy – składnik odkażający i poprawiający miejscowo ukrwienie.

2. Olejek ograniczający wydzielanie sebum do włosów:

5 kropli olejku z drzewa sandałowego,

1 łyżeczka oliwy z oliwek lub oleju ze słodkich migdałów.

Składniki wymieszać w naczynku. Masować skórę głowy. Olejek z drzewa sandałowego działa antyseptycznie, ogranicza łojotok i łupież.

3. Olejek przeciwłupieżowy do włosów: 

3 krople olejku z drzewa herbacianego,

1 łyżka oleju kokosowego lub oliwy z oliwek.

Składniki wymieszać ze sobą. Nakładać na skórę głowy i wmasowywać.

Olejek z drzewa herbacianego działa silnie odkażająco- antybakteryjnie i przeciwgrzybiczo.

4. Olejek zapobiegający rozdwajaniu końcówek włosów: 

4 krople olejku cedrowego,

1 łyżka oleju rycynowego.

Składniki wymieszać. Nakładać na mokre lub suche końcówki na 10-15 minut, po czym spłukać. Olejek można także wmasowywać w skórę głowy (na mokro) w celu wzmocnienia cebulek włosowych.

Przy stosowaniu olejków eterycznych należy pamiętać, że mogą one wywołać skórną reakcję alergiczną. Dlatego dobrze jest wykonać uprzednio test skórny.

 

 

Herbatka ziołowa na podniesienie ciśnienia…

Składniki:

2 łyżki ziela tymianku,

2 łyżki czarnej herbaty,

2 łyżki ziela rozmarynu

1 płaska startego kłącza imbiru

2 łyżki owoców głogu.

Wykonanie:

Składniki wymieszać. Wziąć 1 łyżkę mieszanki, zalać 1 szklanką zimnej wody. Ogrzewać do wrzenia, następnie gotować jeszcze około 5 minut na małym ogniu. Odcedzić. Pić 3 razy dziennie taką filiżankę naparu.

Herbatka podnosi lekko ciśnienie i poprawia krążenie krwi.

 

 

 

 

 

Jedzmy kwiaty, czyli o nasturcjach….

nasturcja

Nasturcja większa - surowiec wykorzystywany w lecznictwie tradycyjnym to liście, kwiaty oraz ziele i nasiona. Pod względem chemicznym roślina zawiera: flawonoidy, antocyjany, olejek eteryczny, garbniki, seskwiterpeny, witaminę A i C oraz PP. Jest też bogata w związki mineralne, związki siarkowe oraz luteinę i zeaksantynę.  Posiada działanie odkażające – przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze oraz przeciwskurczowe. Wspomaga leczenie chorób układu oddechowego oraz układu moczowego. Zewnętrznie stosuje się w chorobach dermatologicznych, którym towarzyszą stany zapalne oraz trudno gojące rany.

Zastosowanie w lecznictwie: Surowiec może być stosowany zewnętrznie w celu ułatwienia regeneracji naskórka, jako środek odkażający oraz osuszający na rany (garbniki).

Tradycyjna medycyna peruwiańska polecała następujące formy lecznicze:

- okłady ze świeżych liści na zakażenia bakteryjne

- kąpiele z dodatkiem odwaru z ziela jako łagodzące objawy bólowe oraz wysuszające wypryski

- wyciągi na winie jako środek wysuszający na ropienie

- pocieranie jęczmienia na oku kwiatami w celu jego eliminacji

- nacieranie kwiatami miejsc stłuczonych i sinych w celu usunięcia siniaków

- sok z ziela w celu uzupełnienia niedoborów witaminy C i poprawy odporności.

Dziś wiadomo, że nasturcja zawiera znaczną ilość luteiny i związków o właściwościach antyoksydacyjnych, które sprzyjają poprawie ostrości widzenia.

Odwar lub napar z kwiatów może służyć jako płukanka do gardła przy anginie, infekcjach układu oddechowego oraz zapaleniach jamy ustnej, dziąseł oraz do przemywania skóry.

Nasturcji przypisuje się także działanie przeciwnowotworowe.

Zastosowanie w kuchni: Liście nasturcji służą jako przyprawa do potraw (są pikantne). Kwiaty stanowią element ozdobny sałatek i deserów. Owoce stanowią substytut kaparów.

Zastosowanie w kosmetyce: Nasturcja wchodzi w skład wielu kosmetyków: szamponów, kremów, balsamów, żeli pod prysznic.

Zawiera naturalne antyoksydanty, dzięki którym opóźnia efekty starzenia. Zawarte w niej związki siarkowe zmniejszają łojotok i pomagają wzmacniać  cebulki włosowe.

Nasturcja – pięknie wygląda na talerzu i na balkonie, ale dla Peruwiańczyków to przede wszystkim lekarstwo…

Źródła:

http://www.czytelniamedyczna.pl/4194,roslina-przyszlosci-nasturcja-wieksza-tropaeolum-majus-l.html

Ziołolecznictwo amazońskie i andyjskie, K. Żurowska

Chevallier A. The encyclopedia of medicinal plants. Dorling Kindersley, London 1996.

Niizu PY, Rodiguez-Amaya DB. Flowers and leaves of Tropaeolum majus L. as rich source of lutein. J Food Sci 2005; 70:S605-9

Na serduszko, ale nie na złamane…konwalia majowa, bo w końcu maj…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Konwalia majowa- surowiec zielarski stanowi ziele konwalii. Zawiera substancje czynne należące do grupy glikozydów nasercowych- głównie konwalatoksynę i konwalozyd. Poza nimi w składzie występują saponiny steroidowe, olejek eteryczny (kwiaty) oraz flawonoidy. Konwalia wchodzi w skład preparatów wzmacniających pracę mięśnia sercowego. Posiada także działanie moczopędne, przez co zapobiega obrzękom.

Zastosowanie w lecznictwie: W lecznictwie wykorzystuje się ściśle mianowanego sproszkowanego ziela. Wchodzi ono w skład farmakopealnych kropli nasercowych obok nalewki z miłka wiosennego i nalewki z kozłka lekarskiego oraz wielu innych gotowych leków.

Niegdyś popularne były trunki z dodatkiem konwalii majowej. Znalazłam jeden opis z 1657r., w którym używano kwiatów konwalii oraz lawendy oraz wina do sporządzenia lekarstwa na zmartwienia i apopleksję. W XVI wieku sporządzano także spirytus na bóle reumatyczne i do wcierania w bolące stawy.

Na Ukrainie sporządzano odwary z korzeni konwalii dwubocznej i ślazu na przeziębienie. Na bicie serca, duszności w piersi zalecano odwary z kwiatu konwalii.

Pył z suszonych i zmielonych  kwiatów konwalii zastępował kiedyś tabakę.

Zastosowanie w kuchni: Nie stosuje się.

Należy dodać, że samodzielne spożywanie przyrządzonych przez siebie przetworów o nie ustalonych dawkach może grozić zatruciami, nie stosować u dzieci. Konwalia podlega także ochronie gatunkowej.

Zastosowanie w kosmetyce: Olejek eteryczny wchodzi w skład perfum i wód toaletowych.

Konwalia majowa – kwitnie już w maju – jako lekarstwo wzmocni serduszko, ale na złamane- niestety nie zadziała…

Źródła:

Matławska I., Farmakognozja

Elżbieta Szot- Radziszewska, Analecta 16/1

https://www.researchgate.net/profile/Jozef_Szarek/publication/256297433_Dawna_medycyna_i_weterynaria._rodowisko_a_zwierz/links/00b495223c7cb61f5a000000.pdf#page=217

http://www.ema.europa.eu/docs/en_GB/document_library/Maximum_Residue_Limits_-_Report/2009/11/WC500013008.pdf

http://herbapolonica.pl/magazines-files/2677208-10.pdf

http://botanical.com/botanical/mgmh/l/lilofv23.html

Odrobina Portugalii i ziół na talerzu, czyli szpinakowy pudding…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Szpinakowy pudding:

Składniki: 

szpinak mrożony (1 paczka) lub świeży,

białe wino (kieliszek)

jajko

odrobina masła

przyprawy: świeżo zmielony pieprz, sól, starta gałka muszkatołowa.

Wykonanie:

Ugotować całe liście szpinaku lub rozmrozić szpinak rozdrobniony (pierwsza wersja bardziej pracochłonna, o czym się dziś przekonałam:)). Przetrzeć go przez sitko i dodać przyprawy do smaku oraz wino. Foremki na muffinki wysmarować masłem, dodać masę szpinakową i posmarować żółtkiem na wierzchu. Piec w piekarniku w temperaturze 150 stopni przez około 20 minut. Pudding powinien zapiec się na wierzchu.

Z czym go podawać?

Z obiadem:), z mięsem pieczonym lub jako przekąskę.

U mnie dziś króluje kasza jaglana posypana świeżą bazylią, pieczona pierś z kurczaka w ziołach z nutką pomidorowego pesto, pudding szpinakowy i do smaku ocet balsamiczny z dodatkiem truskawek…prosto i szybko oraz wykwintnie…

Orzechy makadamia… z nutą kremową w smaku…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Makadamia – orzechy, które zawierają w swoim składzie znaczną ilość jednonienasyconych kwasów tłuszczowych, błonnik, białko, witaminy A i E. Są także źródłem błonnika i witamin z grupy B (głównie B6), związków magnezu, potasu czy wapnia. Uważane za dość kaloryczne, ale i zdrowe, gdyż dostarczają organizmowi kwasów tłuszczowych pełniących funkcję ochronną przed chorobami układu krążenia. Olej z makadamia znalazł zastosowanie w kosmetyce do wyrobu olejów, kremów i balsamów natłuszczających, regenerujących i promienioochronnych.

Zastosowanie w lecznictwie: Spożywanie orzechów chroni organizm przed chorobami takimi jak: miażdżyca, choroba wieńcowa czy zawał mięśnia sercowego.

Są przy tym dość ciekawe w smaku. Wyczuwalna jest nuta kremowa, która pozostaje po spożyciu…:).

W działaniu farmakologicznym redukują poziom cholesterolu i trójglicerydów. Korzystnie wpływają na nasz układ kostny oraz wspomagają ochronę przed osteoporozą. Dość szybko wysycają głód.

Zjedzenie kilku orzechów powoduje, że szybko nie sięgniemy po kolejny posiłek…

Zastosowanie w kuchni: Orzechy można spożywać samodzielnie lub dodawać do ciast. W niektórych krajach masło makadamia wchodzi w skład słodkości, czekolad czy do smarowania kanapek. Do kupienia zwykle są orzechy łuskane.

Należy pamiętać, by nie podawać psom, gdyż  są dla nich toksyczne.

Olej makadamia można dodawać do dań zimnych lub na ciepło, do sałatek i do pieczywa zamiast oliwy z oliwek (ma inny smak).

Zastosowanie w kosmetyce: Ze względu na bogaty skład chemiczny obfitujący w kwasy tłuszczowe i witaminy poprawiające kondycję skóry olej makadamia uchodzi za jeden z popularniejszych surowców do kosmetyków pielęgnacyjnych dla skóry suchej, potrzebującej odżywienia, regeneracji, uelastycznienia, wygładzenia oraz skóry podrażnionej. Można znaleźć go w balsamach, kremach, masłach, maskach i wielu innych formach kosmetyków. Dzięki obecności antyoksydantów opóźnia efekty starzenia skóry. Nacieranie olejem makadamia paznokci wzmacnia ich strukturę.

Olej makadamia możne służyć do masażu, także w przypadku zwalczania cellulitu.

Dla mnie orzechy makadamia to nowe odczucie zmysłu smaku i ciekawe doświadczenie…

USDA Health Chart

Zioła od kuchni podejmują wyzwanie…

Zaprzyjaźniony blog o zdrowym odżywianiu zaprosił Zioła od kuchni i ich czytelników do wzięcia udziału w akcji:

Bezpłatne WYZWANIE: 3 dni na warzywach

Oczyść się przed wakacjami i zyskaj więcej energii!

 10-12.06.2016 (piątek, sobota, niedziela)

Więcej informacji na: http://www.wiecejnizzdroweodzywianie.pl/wyzwanie/